CHÀO MỪNG CÁC THẦY GIÁO, CÔ GIÁO VỀ DỰ GIỜ LỚP 5/1
Luyện từ và câu
Lớp 5
Kiểm tra bài cũ:
Thế nào là từ đồng âm?
Đặt hai câu có từ cổ là từ đồng âm?
a) Chị Loan có cổ cao ba ngấn thật đẹp.
b) Đó là một lâu đài cổ.
c) Cổ áo xinh quá!
TỪ NHIỀU NGHĨA
Luyện từ và câu:
c. Phần xương cứng màu trắng, mọc trên hàm, dùng để cắn, giữ và nhai thức ăn.
a. Bộ phận nhô lên ở giữa mặt người hoặc động vật có xương sống, dùng để thở và ngửi.
b. Bộ phận ở hai bên đầu người và động vật dùng để nghe.
1.Tìm nghĩa của từ ở cột B thích hợp với mỗi từ ở cột A?
Răng
Mũi
Tai
A
B
I. Nhận xét:
Phần xương cứng màu trắng, mọc trên hàm, dùng để cắn, giữ và nhai thức ăn.
Bộ phận nhô lên ở giữa mặt người hoặc động vật có xương sống, dùng để thở và ngửi.
Bộ phận ở hai bên đầu người và động vật dùng để nghe.
Răng
Tai
Mũi
Nghĩa
gốc
Nghĩa gốc (nghĩa ban đầu)
2. Nghĩa của các từ in đậm trong khổ thơ sau có gì khác nghĩa của chúng ở bài tập 1?
Răng của chiếc cào
Làm sao nhai được ?
Mũi thuyền rẽ nước
Thì ngửi cái gì ?
Cái ấm không nghe
Sao tai lại mọc ?
Răng của chiếc cào
Làm sao nhai được ?
Mũi thuyền rẽ nước
Thì ngửi cái gì ?
Cái ấm không nghe Sao tai lại mọc ?
-Răng của chiếc cào không nhai được .
-Mũi thuyền không ngửi được .
-Tai của cái ấm không dùng để nghe .
Nghĩa chuyển
Nghĩa chuyển là nghĩa được
hình thành trên cơ sở nghĩa
gốc của từ.
3. Nghĩa của các từ răng, mũi, tai ở bài 1 và bài 2 có gì giống nhau ?
- Răng: đều chỉ vật nhọn, sắc, sắp đều nhau thành hàng.
- Mũi : cùng chỉ bộ phận có đầu nhọn nhô ra phía trước.
- Tai : cùng chỉ bộ phận mọc ở hai bên.
Ở bài tập 1
Ở bài tập 2
Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau.
răng
răng
mũi
mũi
tai
tai
TỪ NHIỀU NGHĨA
Ghi nhớ:
Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển. Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau.
Bài1:Trong những câu nào, các từ mắt, chân, đầu mang nghĩa gốc và trong những câu nào, chúng mang nghĩa chuyển?
a) Mắt
- Đôi mắt của bé mở to.
- Quả na mở mắt.
b) Chân
- Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.
- Bé đau chân.
c) Đầu
- Khi viết, em đừng ngoẹo đầu.
- Nước suối đầu nguồn rất trong.

a) Mắt
- Đôi mắt của bé mở to.
- Quả na mở mắt.
b) Chân
- Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.

- Bé đau chân.
c) Đầu
- Khi viết, em đừng ngoẹo đầu.

- Nước suối đầu nguồn rất trong.

(Nghĩa gốc)
(Nghĩa chuyển)
(Nghĩa chuyển)
(Nghĩa gốc)
(Nghĩa gốc)
(Nghĩa chuyển)
Bài 2: Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là từ nhiều nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ sau:
lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng.
Lưỡi: lưỡi dao, lưỡi kiếm, lưỡi liềm, lưỡi cày , lưỡi rìu, lưỡi búa...
Hãy tìm một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ sau:
Bài 2:
Lưỡi:
Miệng:
Cổ:
Tay:
Lưng:
lưỡi dao, lưỡi lê, lưỡi kiếm, lưỡi liềm, lưỡi hái, lưỡi cày, lưỡi búa, lưỡi rìu...
miệng chén, miệng ly, miệng bình, miệng túi, miệng hố, miệng núi lửa...
cổ áo, cổ tay, cổ chai, cổ lọ , cổ bình...
tay áo, tay lái, tay ghế, tay quay, tay bóng bàn...
lưng áo, lưng ghế, lưng đồi, lưng núi, lưng trời , lưng đèo...
Ai nhanh hơn?
Miệng hố
Miệng
ly
Miệng: miệng chén, miệng ly, miệng bình,
miệng túi, miệng hố, miệng núi lửa...
cổ áo
cổ chai
Cổ: cổ áo, cổ tay, cổ chai, cổ lọ , cổ bình...
Tay bóng bàn
Tay áo
Tay: tay áo, tay lái, tay ghế, tay quay, tay bóng bàn...
Trần Tuấn Quỳnh là tay vợt chủ lực của bóng bàn Việt Nam
Lưng: lưng ghế, lưng núi, lưng trời, lưng đèo, lưng đê,...
Lưng đèo
a) Chị Loan có cổ cao ba ngấn thật đẹp.
b) Đó là một lâu đài cổ.
c) Cổ áo xinh quá!
Trò chơi
BÍ MẬT CỦA HOA
TỪ NHIỀU NGHĨA
4
2
3
1
1
4
2
3
Nghĩa gốc
Nghĩa chuyển
Nghĩa chuyển
Nghĩa chuyển
Chọn hoa em thích rồi đặt câu theo hình ảnh ẩn dưới hoa
ĐÁNH
Chúc quý thầy, cô giáo mạnh khỏe, hạnh phúc!
CÁM ƠN QUÝ THẦY CÔ GIÁO