ANH SƠN QUÊ TÔI
Dưới chế độ phong kiến nhà Nguyễn, năm Minh Mệnh thứ 3 (1882) phủ Anh- Thanh - Đô được đổi tên thành phủ Anh Sơn (Gồm toàn bộ phần đất của huyện Hưng Nguyên, Nam đàn, Anh Sơn và Đô Lương ). Đến năm 1946, phủ Anh Sơn lúc này bao gồm 2 huyện Anh Sơn và Đô Lương hiện nay.Huyện Anh Sơn hôm nay được thành lập từ tháng 4 năm 1963, tách ra từ huyện lớn Anh Sơn theo Quyết định số 32/QĐ-TTg ngày 19 tháng 4 năm 1963 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng. Huyện được cấu thành từ 19 xã và 1 thị trấn: Thị trấn Anh Sơn, Tam Sơn, Đỉnh Sơn, Cẩm Sơn, Thành Sơn, Bình Sơn, Thọ Sơn, Hùng Sơn, Tường Sơn, Đức Sơn, Hội Sơn, Thạch Sơn, Phúc Sơn, Long Sơn, Khai Sơn, Cao Sơn, Tào Sơn, Vĩnh Sơn, Lĩnh Sơn, Lạng Sơn. (Xem bản đồ huyện).
Vị trí địa lý : Là một huyện miền núi thuộc miền Tây Nghệ An, trải dọc theo đôi bờ sông Lam và Quốc lộ 7, phía Đông giáp với huyện đồng bằng Đô Lương, phía Bắc giáp với huyện miền núi Tân Kỳ và huyện vùng cao quỳ Hợp, phía Tây giáp với huyện vùng cao Con Cuông và nước bạn Lào, phía Nam giáp với huyện miền núi Thanh Chương. Cách thành phố Vinh 100km về phía Tây.
Địa hình: Vùng đất Anh Sơn nghiêng dần từ phía Tây về phía Đông, điểm cao nhất là đỉnh núi Kim Nhan ở vùng núi Cao Vều.
“Lèn Kim Nhan chín tầng mây phủ
Rú Cao Vều ấp ủ tình thương”
Địa dư Anh Sơn núi sông quấn quýt, tạo nên cảnh sắc thiên nhiên kỳ thú. Nằm hai bên hữu, tả sông Lam, núi non Anh Sơn nơi thì nhấp nhô trùng điệp, nơi thì dàn trải xen với đồng bằng. Nổi tiếng nhất là ngọn núi Kim Nhan- một “An Nam tiểu thái sơn”, cao 1340m. Tiến sĩ Bùi Dương Lịch, tác giả của “Nghệ An ký” viết về ngọn núi này như sau: “Núi nằm ở sách kệ trường, xã Tri Lễ tại biên giới phía tây huyện. Mạch của nó chảy từ trong dãy núi lớn lại, đến đó đột nhiên nổi lên một ngọn, đầu nhọn đẹp, cao ngất trời, trông như một búp măng mà xung quanh lại bao bọc các núi nhỏ, lại trông giống một đóa hoa sen, trên cùng có một hang đá, đến gần trông như miệng cá và hang rất sâu, chưa có dấu chân người”. La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp có thơ vịnh ngọn núi này, dịch nghĩa: Như ngọn bút trỏ lên trời/Như hồ tiên rơi xuống thế gian/Thu hết khí tinh anh/Thực là nơi núi Thái Sơn nhỏ của An Nam… Còn người dân trong vùng lưu truyền huyền thoại về núi Kim Nhan như sau: Xưa nay thường có một luồng ánh sáng hồng rọi xuống núi đó, có khi dài như dải lụa, có khi to như tán xe, xuyên từ miệng vào trong hang. Đến gần thì thấy ánh sáng rực trời, lại có khi có tiếng như sấm. Có lẽ các bậc vua chúa, các vị tướng văn, tướng võ lúc chết thì tinh khí anh quy tụ ở đây nên người đời gọi là núi thu tinh…
Sông Lam là một con sông lớn nhất chảy qua địa phận Anh Sơn với chiều dài 92 km. Địa đầu của Anh Sơn là Tam Giang, nay là xã Tam Sơn- điểm hợp của hai nguồn sông, nguồn Tương và nguồn Hiếu. Nguồn Tương từ dòng Nậm Mộ chảy qua các huyện Kỳ Sơn, Tương Dương, Con Cuông về. Nguồn Hiếu chảy qua các huyện Quỳ Châu, Nghĩa Đàn, Tân Kỳ về. Hai nguồn gặp nhau ở Tam Giang, hợp thành sông Cả (sông Lam).Anh Sơn, từ xưa đến nay thực sự là đất “phên dậu”, “đất đứng chân” của các anh hùng cứu nước, là nơi đã sản sinh ra biết bao anh hùng, hào kiệt, làm rạng rỡ truyền thống quê hương. Trong cuộc kháng chiến chống Minh xâm lược ( 1418-1427), sau khi hạ thành Trà Lân, Lê Lợi đã kéo đại quân về đóng ở ải Khả Lưu (Vĩnh Sơn, Anh Sơn). Nghe tin , nghĩa quân Lam Sơn đánh thành Trà Lân, hai tướng giặc là Trần Trí và Phương Chính kéo quân Minh từ thành Nghệ An lên cứu, nhưng mới đến Khả Lưu thì ải đã bị nghĩa quân chiếm mất. Chúng đành hạ trại tìm cách chiếm ải. Đứng trước quân địch đông, Lê Lợi đã dùng kế nghi binh lừa địch: “Ban ngày thì dựng cờ đánh trống, ban đêm thì đốt lửa”; đồng thời phái một lực lượng tinh nhuệ vượt sông Lam “phục sẵn nơi hiểm yếu”. Nơi hiểm yếu này là bãi Sở (xã Long Sơn, Anh Sơn), nằm ở bờ nam sông Lam, phía dưới có bãi Phá Lữ (nơi quân giặc hạ trại). Bãi Sở khá rộng, ba phía có sông suối bao bọc: Phía bắc giáp sông Lam, khe Sở (hay khe Đà Cu) bọc phía đông và phía nam, phía tây có dãy núi Pheo che chở. Mờ sáng hôm sau, địch từ Phá Lữ nhằm đánh nghĩa quân giữ ải Khả Lưu. Đoán trước ý đồ của địch, Lê Lợi tổ chức một trận địa mai phục. Quân địch vượt sông sang bờ bắc, đánh thẳng vào doanh trại nghĩa quân. Quân ta vừa cầm cự vừa lui quân để nhử địch… Khi toàn bộ quân địch lọt vào trận địa mai phục, nghĩa quân bất thình lình xông ra; đạo quân tinh nhuệ được bí mật ém sẵn ở bãi Sở cũng đánh úp vào doanh trại giặc ở Phá Lữ, bên bờ nam. Quân địch bị thiệt hại rất nặng “bị chém đầu và chết đuối kể đến hàng vạn”. Huyện Anh Sơn (Nghệ An) ngày nay có diện tích tự nhiên 60.000 ha, dân số hơn 113.000 người, trong đó có 7.800 người dân tộc Thái. Thế núi, thế sông “tiến có thể công, phòng có thể thủ” của vùng đất này làm nên một Anh Sơn “phên dậu”, đất đứng chân của các anh hùng cứu nước và cũng là nơi sinh ra nhiều anh hùng, hào kiệt.|
|
|
|
Hồ Thị Thông @ 21:57 09/10/2010
Số lượt xem: 1413
- NƠI NÀO ẤM ÁP BẰNG QUÊ MÌNH ! (12/06/09)
Hộp thư bè bạn